VN erkent trans-Atlantische slavenhandel als zwaarste misdaad tegen de menselijkheid ooit

De Verenigde Naties hebben een historisch en langverwacht signaal afgegeven: de trans-Atlantische slavenhandel is officieel bestempeld als “de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid” uit de geschiedenis. De resolutie, ingediend door Ghana, werd aangenomen met 123 stemmen voor in de Algemene Vergadering van de VN. Voor veel nazaten van tot slaaf gemaakte, voor Afro-Caribische en Afrikaanse gemeenschappen, en zeker ook voor Suriname en de Marrongemeenschappen, is dit geen gewone politieke uitspraak. Het is een internationale erkenning van een waarheid die al generaties lang wordt gedragen in ons bloed, onze verhalen en onze geschiedenis.

Want slavernij was niet alleen een systeem van arbeid, het was een systeem van ontmenselijking, ontworteling, geweld, roof en vernietiging.

Eeuwenlang werd de trans-Atlantische slavenhandel vaak besproken als een “donkere bladzijde” in de geschiedenis, maar zelden werd zij benoemd in de volle ernst van wat zij werkelijk was: een georganiseerde misdaad tegen Afrikaanse volkeren en hun nazaten.

Miljoenen Afrikanen werden gevangen genomen, verhandeld, verscheept, mishandeld en tot bezit gemaakt. Families werden uit elkaar gerukt. Talen, namen, spirituele tradities en levens werden afgenomen. De economische rijkdom die Europa, Amerika en koloniale machten opbouwden, is voor een groot deel gefinancierd met het lijden van zwarte mensen. De VN-resolutie benoemt die realiteit nu expliciet en roept landen ook op om in gesprek te gaan over o.a. herstelbetalingen.

Dat is belangrijk, omdat de gevolgen van slavernij niet in 1863 of 1873 zijn gestopt. Ze leven door in:

• economische achterstanden

• raciale ongelijkheid

• institutionele uitsluiting

• culturele ontkenning

• en generaties van trauma

Voor Marrons is dat geen abstract verhaal. Onze voorouders hebben letterlijk gevochten, gevlucht, overleefd en nieuwe samenlevingen opgebouwd vanuit verzet. Daarom raakt deze erkenning ook direct aan onze waardigheid en onze plaats in de geschiedenis.

Wie Stemde niet voor

En juist daarom is het ook pijnlijk en veelzeggend om te zien dat niet alle landen zich achter deze resolutie schaarden.

De landen die tegen stemden waren:

• Verenigde Staten

• Israël

• Argentinië

Daarnaast onthielden 51 andere landen zich van stemming, waaronder Nederland.

Voor Suriname en de nazaten van tot slaaf gemaakte is de houding van Nederland gevoelig.

Nederland stemde niet tegen, maar onthield zich van stemming. Samen met 51 andere landen gaf het aan bezwaren te hebben tegen de formulering dat de slavenhandel de “ergste” of “ernstigste” misdaad tegen de menselijkheid zou zijn. Volgens Nederland en de EU zou dat een soort hiërarchie tussen historische wreedheden creëren. Ook waren er bezwaren tegen mogelijke interpretaties rond terugwerkende kracht en herstelbetalingen.

Formeel klinkt dat misschien diplomatiek. Maar moreel voelt het voor veel mensen als een gemiste kans.

Juist Nederland dat zelf een actieve rol speelde in de trans-Atlantische slavenhandel en koloniale uitbuiting had hier ook ondubbelzinnig vóór kunnen stemmen. Zeker na de excuses van premier Rutte in 2022 en koning Willem-Alexander in 2023. Excuses zonder volledige internationale morele positie blijven voor veel mensen half werk.

Voor Marrons is deze resolutie niet alleen een historisch moment het is ook een bevestiging van een strijd die al eeuwen gaande is.

Onze voorouders wachtten niet op erkenning van koningen, regeringen of internationale instellingen. Zij kozen voor vrijheid, vaak met hun leven als inzet. Ze trokken het bos in, vormden gemeenschappen, bewaakten cultuur, spiritualiteit en zelfstandigheid, en bewezen dat zwarte mensen geen slachtoffers zonder agency waren maar ook strijders, overlevers en bouwers van toekomst.

Toch is internationale erkenning wél belangrijk. Omdat het helpt om het dominante geschiedverhaal recht te zetten. Niet als gunst, maar als waarheid.

Deze VN-resolutie is historisch. Maar ze is niet genoeg.

Want de echte vraag is nu:

• Wat doen landen met deze erkenning?

• Wordt er echt gesproken over herstel?

• Komt er serieus beleid rond onderwijs, economische rechtvaardigheid en historische verantwoordelijkheid?

• Wordt de stem van nazaten, Marrons, Afro-Surinamers en Afrikaanse gemeenschappen eindelijk structureel meegenomen?

Erkenning zonder actie is symboliek, en symboliek alleen heeft nog nooit systemen veranderd.

Tot slot

Dat de wereld eindelijk hardop uitspreekt dat de trans-Atlantische slavenhandel een van de zwaarste misdaden tegen de menselijkheid was, is belangrijk. Maar het is ook confronterend dat sommige landen nog steeds terugdeinzen zodra waarheid gevolgen krijgt.

Voor ons is de boodschap helder:

Onze geschiedenis is niet onderhandelbaar, onze voorouders waren geen voetnoot.

En gerechtigheid mag nooit afhangen van politieke ongemakkelijkheid.

De waarheid is er, nu de verantwoordelijkheid nog.

Bronnen

• NOS: VN bestempelt slavenhandel als ergste misdaad tegen de menselijkheid ooit (NOS)

BBC News: UN votes to recognise enslavement of Africans as 'gravest crime against humanity